pamuk (gossypium) : Ebegümecigiller familyasından, lif ve yağ elde
etmek maksadıyla ekilen otsu veya odunsu bir bitkidir. Gövdesi dik,
dallanmış ve çok tüylüdür. Yaprakları uzun saplıdır. Meyvesi 3-5 gözlü bir
kapsüldür. Her gözün içinde siyahımsı renkli, oval ve üzeri, uzun, sık ve
beyaz tüylerle örtülü 5-10 tane tohum vardır. Birçok türü vardır. Yurdumuzda
koza veya yerli türü yetiştirilir.
Yerli pamuk 75-80 santimetre boyunda, yan dalları, kısa, gövde ve yaprak
sapları siyah benekli bir türdür. Haziran-Temmuz aylarında sarı çiçekler
açar. Çiçekleri çabuk solar ve ceviz iriliğinde koza yapar. Kozalar
olgunlaştıktan sonra hasat yapılır. Tohumlarının çevresinde meydana gelen
ince, yumuşak teller işlenerek hidrofil pamuk yapılır.
Çiğit denilen pamuk tohumlarından pamukyağı elde edilir. Hekimlikte kök
kabukları ve yaprakları kullanılır.
pancar (beta vulgaris) : Ispanakgiller familyasından; ince köklü,
bir veya iki yıllık otsu bir bitkidir. Yem pancarı, sebzelik pancar ve şeker
pancarı gibi çeşitleri vardır.
Kırmızı pancarın kökleri toparlak bir yumru şeklindedir. Sebze olarak
kullanılır.
Şeker pancarının kökleri toparlak bir yumru şeklindedir. İçeriğinde sakaroz
vardır.
Faydası : Kırmızı pancar, Karaciğer'in muntazam çalışmasını sağlar. İdrar
söktürür. Kansızlığı giderir. Şeker hastalığı ve vereme karşı korur. Mide ve
bağırsakları kuvvetlendirir. Sinirleri yatıştırır. Vücudu kuvvetlendirir.
papatya (matricaria chamomilla) : Bileşikgiller familyasıından;
Nisan-Eylül aylarında çiçek açan, 25 cm kadar boyunda, bir yıllık otsu bir
bitkidir. Yaprakları ince parçalı olup, sapsızdır. Çiçeğinin orta kısmı
sarıdır. Kenarlarında 12-20 tane dil biçiminde beyaz renkli çiçek vardır.
Çiçeklerin içeriğinde acı madde, tanen ve glikozitler vardır. Meyvesi
sarımtırak esmer renkli bir uçucu yağ taşır. Yaz aylarında toplanıp,
kurutulur.
Faydası : Ateşi düşürür. Ağrıları keser. Spazm çözer. Terletir. Sinirleri
yatıştırır. Bağırsak gazlarını giderir. Vücuda rahatlık verir. Boğaz
bademcik ve diş etlerinin iltihaplarını giderir. Bel ve baş ağrılarını
geçirir. Saçları sarartmak için de kullanılır.
Papatyayağı spazm giderir. Ağrıları dindirir. Mikropları öldürür. Sinirleri
yatıştırır.
patates (solanum tuberosum) : Patlıcangiller familyasından; yer altındaki
yer altındaki yumruları yenen otsu bir bitkidir. Yeşil kısımlarında, renksiz
filizlerinde ve yeşilimsi yumrularında Solanin denilen bir madde vardır.
İçeriğinde bol miktarda nişasta, B ve C vitaminleri bulunur.
Faydası : Şeker hastalarına faydalıdır. Susuzluğu giderir. Mide ve
Onikiparmak ülserinde yararlıdır. Karaciğer şişliğini giderir. Safra akışını
kolaylaştırır. Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Damar
sertliğine faydalıdır. Sert bir şey yutulduğunda yabancı maddenin zarar
vermeden çıkmasını sağlar. El ve ayak çatlaklarında faydalıdır. Skorbüt
hastalığını önler. Kandaki şeker seviyesini düşürür. Kanı temizler. Kansere
karşı korur.
patlıcan (badincan) : Patlıcangiller familyasından; kalın saplı,
uzunca yapraklı, iri mor meyveli, bir yıllık otsu bir bitkidir. Birçok
çeşidi vardır. İçeriğinde A vitamini, fosfor ve bazı esanslar vardır.
Faydası : Kansızlığı giderir. Karaciğer ve Pankreasın muntazam çalışmasını
sağlar. İdrar söktürür. Kilo vermeye yardımcı olur. Böbrek yanması ve
ağrısını keser. Sinirleri yatıştırır. Kalp çarpıntısını giderir.
Cilt hastalıkları, şeker, mide bağırsak ve karaciğer hastalıkları aşırı
derecede olanlar patlıcan yememelidir.
pazı (yabani ıspanak) : Ispanakgiller familyasından; kırlarda
kendiliğinden yetişen veya bahçelerde yetiştirilen otsu bir bitkidir.
Yaprakları iri ve çok, kökleri dallı ve az etlidir. Yapraklarında bol
miktarda A ve C vitamini vardır.
Faydası : İdrar söktürür. İdrayollarında hissedilen yanmayı giderir.
Haşlanmış yaprakların suyu kabızlığı giderir. Yaprakları yanık, apse,
şişlikler ve basur memelerinden doğan şikayetleri giderir.
pelin (pelinotu) : Bileşikgiller familyasından; boş arazilerde
kendiliğinden yetişen, çok acı ve keskin kokulu otsu bir bitkidir.
Saksılarda da yetiştirilir. Birçok türü vardır.
Faydası : Bağırsak solucanlarını düşürür. Adet söktürür. İştah açar. Mideyi
kuvvetlendirir. Ateşi düşürür. Fazla miktarda alındığı takdirde zehirler.
peygamberçiçeği (mavi kantoron) : Bileşikgiller familyasından;
özellikle ılık bölgelerdeki tahıl tarlalarında yetişen bir bitkidir.
Çiçekleri mavi veya menekşe rengindedir.
Faydası : İştah açar. İdrar söktürür. Nikris hastalığında faydalıdır.
Böbreklerdeki kumun dökülmesine yardımcı olur. Bazı göz hastalıklarında
kullanılır. Ağrıları keser. Vücutta biriken zehirli maddelerin atılmasını
sağlar. Fazla miktarda kullanıldığı zaman kalbe zarar verir.
pırasa (allium porrum) : Zambakgiller familyasından; sebzelik bir
bitkidir. Soğanı uzun ve göbeklidir. Yazın ürün almak için ilk baharda veya
güz aylarında; kış mevsiminde ürün almak için ise yaz aylarında ekilir.
Yurdumuzda kamış pırasası ve kara pırasa denilen çeşidi çok yetiştirilir.
Faydası : İdrar söktürür. Şurubu göğsü yumuşatır, öksürüğü keser.
İştahsızlığı giderir. Mide rahatsızlıklarına iyi gelir. Romatizma, mafsal
ağrıları, damar sertliği, böbrek hastalıkları, üremi ve idrar tutukluğunda
faydalıdır. Böbreklerdeki kum ve taşların düşürülmesine yardımcı olur. Suyu
yüzdeki sivilce ve lekelere faydalıdır. Sinirleri kuvvetlendirir. Kabızlığı
giderir. Basur memeleri için faydalıdır. Arı sokmasında da kullanılır.
pirinç (oryza sativa) : Buğdaygiller familyasından; sıcak
bölgelerde yetiştirilen bir bitkidir. Her başakçığında bir çiçek vardır.
Tanesi burada meydana gelir. İçeriğinde bol miktarda nişasta ve vitaminler
vardır. Pirinç kabuğundan tabii phytine elde edilir. Bu madde, gelişmeye
yardımcı olur. Zihin açıklığı sağlar.
Faydası : Vücuda gerekli olan kaloriyi sağlar. Yüksek tansiyonu ve fazla üre
miktarını düşürür. İshali keser. Kaynatılması ile elde edilen su ishal
kesici olarak kullanılır. Unu, yaraları kurutmak maksadıyla kullanılır.
portakal (citrus aurantium var) : Turunçgiller familyasından bir
ağaçtır. Boyu 2-10 m arasında değişir. Yaprakları sert dayanıklı ve düz
kenarlıdır. Meyvesi C vitamini bakımından zengindir. Kabuğunun altında
sarımtırak, bazılarında ise kırmızı renkte sulu ve dilimli bir öz bulunur.
Kabuklarından portakal esansı elde edilir. Eczacılıkta ve gıda sanayiinde
kullanılır. Çiçeklerinden de portakal çiçeği esansı yapılır.
Faydası : Çiçeklerinin kaynatılmasıyla elde edilen su, spazm giderir.
Kabuklarından yapılan şurup ise, mide hastalıklarında kullanılır. Damar
sertleşmesini ve felci önler. Soğuk algınlığı, grip ve nezlede faydalıdır.
Yorgunluğu ve sinir bozukluğunu giderir. Cildin güzel olmasını sağlar.
Kansızlığı giderir. Hazmı kolaylaştırır. Karaciğeri çalıştırır ve safra
ifrazatını artırır. Ateşi düşürür. Nekahat devresini kısaltır. Vücuda enerji
verir. Şeker hastalarına faydalıdır. Susuzluğu giderir. Zayıflatıcıdır. Mide
hastalıklarından şikayet edenler portakal yememelidir.