dalakotu (kurtluca) : Eğreltiotugillerden; sıcak bölgelere yetişen
bir bitkidir. Güzel kokulu, pembe çiçekleri vardır. Yapraklarının üstü
parlak, altı donuk yeşil kadife rengindedir. Tadı acıdır.
Faydası : Ateşi düşürür, vücuda kuvvet verir. Dizanteri ve ishali keser.
Nefes almayı kolaylaştırır. Öksürüğü keser. Karaciğer ve mide
hastalıklarının iyileşmesine yardım eder.
damkoruğu (kulakotu) : Damkoruğugillerden ılık iklimlerde yetişen
bir bitkidir. Çiçekleri kırmızıdır. Yaprakları etli ve çiçeklerin
dibindedir. Haziran - Ağustos ayları içinde toplanır. Çoğu zaman taze halde
kullanılır.
darı (akdarı) : Buğdaygillerden, kuraklığa dayanıklı bir bitkidir.
Tohumları besin olarak kullanılır.
Faydası : Darı unundan yapılan yiyecekler, zihin yorgunluğunu giderir.
Sinirleri kuvvetlendirir. Hamilelere de faydası vardır.
defne (laurus nobilis) : Defnegillerden yaprakları güzel kokulu ve
yaz kış yeşil olan ağaçtır. Boyu 2 metre kadardır. Akdeniz kıyılarında
yetişir. Meyveleri yuvarlaktır. Rengi siyahımtıraktır. Yapraklarından yeşil
renkli bir yağ çıkarılır.
Faydası : Terletir, ateşi düşürür, vücuda rahatlık verir. İdrar ve adet
söktürür. İştah açar, Hazmı kolaylaştırır. Sinir ağrılarını (nevralji)
dindirir. Yağı bazı merhemlerle karıştırılır. Baharat olarak da kullanılır.
Hamileler kullanmamalıdırlar.
demirhindi (tamarin) : Baklagillerdn bir çeşit ağaçtır. Boyu 25
metre kadardır. Meyvesinden şerbet yapılır. Sıcak ülkelerde yetişir.
Çiçekleri sarı kırmızı salkımlar halindedir. Meyvesi koyu kırmızımtırak,
büyük ve tohumludur. Meyvesinin mayhoş lezzetli, macuna benzeyen öz kısmı
kullanılır. İçeriğinde ekşi maddeler, nişasta ve şeker vardır.
Faydası : Susuzluğu giderir. Vücuda rahatlık ve serinlik verir. 20 gramı
müshil tesiri gösterir. Bağırsakları temizler. Soğuk içilir.
denizkadayıfı (carrageen) : Esmer su yosunlarından bir çeşit deniz
bitkisidir.
Faydası : Solunum ve hazım sistemi nezlelerini giderir. Vücudu besleyici
olarak da kullanılır.
denizsaçı (mousse de corse) : Deniz kayalarında bulunur. Kuru iken
saç gibi ince, esmer, birbirine girmiş liflerdir. Deniz bitkileri gibi
kokar. Tadı tuzludur.
Faydası : Bağırsak solucanlarını düşürür.
denizüzümü (ephedra campylopoda) : Yurdumuzun hemen hemen her
yerinde yetişen her zaman yeşil, uzun ömürlü, çalı görünümünde bir bitkidir.
Gövdesi incedir. Yaprakları, gövde üzerine karşılıklı, çapraz şekilde
dizilmiştir. İçeriğinde "efedrin alkoloid" bulunur. 35 kadar türü vardır.
dereotu (tereotu) : Maydanozgillerden iplik biçiminde yaprakları
olan güzel kokulu bir bitkidir. Sonbahar aylarında toplanıp, kurutulur.
Faydası : Mide ve bağırsak gazlarını söktürür. Hazmı kolaylaştırır, midenin
gereği gibi çalışmasını sağlar. Hıçkırık ve hava yutmayı önler. Sinir
zafiyetini giderir. Uyku verir. Aybaşı kanamalarının kolay olmasını sağlar.
Anne sütünü artırır. İştah açar. Ağız kokusunu giderir. Çocuklardaki gaz
ağrılarını giderir. Yemeklere ve salatalara tat vermek için konur. Hamileler
kullanmamalıdır.
devedikeni (chardon) : Bileşikgillerden; tarlalarda yetişen 1
metre kadar boyunda bir bitkidir. İnce ve çengellidir. Yaşken güzel
kokuludur. Kuruyunca bu koku kaybolur.
Faydası : Ateşi düşürür, terletir ve vücuda rahatlık verir.
devetabanı (phlodentron) : Bileşikgillerden geniş yapraklı, her
türlü toprakta yetişebilen bir bitkidir. Çiçekleri, yapraklarından önce
açar, altın sarısı rengindedir. Hekimlikte çiçekleri ve yaprakları
kullanılır. Çiçekleri Nisan'da, yaprakları ise, Haziran ve Temmuz aylarında
toplanıp, kurutulur.
Faydası : İdrar söktürür. Ağrıları dindirir. Sinirleri yatıştırır ve vücuda
kuvvet verir. Astım, nefes darlığı, bronşit ve soğuk algınlığında
şikayetleri geçirir. Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Nezle ve ciğer
iltihabında da kullanılır. Yaraların iyileşmesinde ve çıbanların
olgunlaşmasına yardımcı olur.
devekulağı (büyük dulavratotu) : Bileşikgillerden bir çeşit
bitkidir. Yaprakları enli ve yeşildir. Altları sincabi renktedir. Kökü
kalındır. Çiçeklerinde ince, uzun dikenleri vardır. Kökleri toplanır, ince
ince dilimlenip, kurutulur. Acıdır. Yaprakları da gölgelik bir yerde
kurutulur.
Faydası : İdraryollarında biriken kum ve taşların dökülmesine yardımcı olur.
Kanı temizler. Terletir, vücuda biriken zararlı maddelerin atılmasını
sağlar. Romatizma ve nikrisin şikayetlerini giderir. Vücuda rahatlık verir.
dişbudak ağacı (fraxinus excelsior) : Zeytingillerden sert
keresteli bir ağaçtır. Boyu 30 metre kadardır. Yaprakları 9-13 parçalı bir
dantela görünümündedir. İlkbahar ve yaz aylarında kabuğu ve yaprakları
toplanıp kurutulur.
Faydası : Ateşi düşürür, vücuda kuvvet verir. Anne sütünü artırır. Romatizma
ve nikris ağrılarını keser. Kabızlığı giderir. (kabuğu ise kabızlık yapar,
ishali keser) idrar söktürüp, vücutta biriken zararlı maddelerin atılmasını
sağlar. Mobilyacılıkta da kullanılır.
dolama otu (paronychia serpilifolia) : Karanfilgiller
familyasından yeşil ve beyaz renkte küçük çiçekleri bulunan bir çeşit
bitkidir. Yaprakları beyazımtırak yeşildir. Kökü kullanılır.
Faydası : Dolama ve çıbanların tedavisinde kullanılır.
domates (solanum lycopersium) : Patlıcangillerden bir çeşit
bitkidir. Ürünü için yetiştirilir. Vatanı Meksika ve Peru'dur. Yabani
türünün meyveleri yuvarlak ve kiraz kadar küçüktür. Domatesin içeriğinde
lycopin denilen bir madde bulunur. A, B, C vitamileri bakımından zengindir.
Gövde ve yapraklarında solanin denilen zehirli bir alkoloid bulunur.
Faydası : Bol idrar söktürür. Vücutta biriken zehirli maddelerin atılmasını
ve kanın durulmasını sağlar, damar sertliğini giderir. Romatizma ve nikriste
faydalıdır. Safra ve böbrek taşlarının düşürülmesine yardımcı olur. Üremiyi
düşürür. Hazmı kolaylaştırır. Kabızlığı giderir. Mide ve bağırsakların
düzenli bir şekilde çalışmasını sağlar. Cilde tazelik ve pembelik verir.
İsiliği ve mayasılı giderir. Nasırların sökülmesine yardımcı olur.
Çıbanların olgunlaşmasını sağlar. Arı sokmasında ve yanıkların tedavisinde
faydalanılır. Kansere karşı korur. Midesi zayıf olanlar, böbrek ve
mesanelerinde iltihap olanlar, suyunu içmelidirler.
dulaptalotu (daphne mezereum) : Dulaptalotugillerin örnek bir
bitkisi olan bir ağaçcıktır. Yüksek yerlerde yetişir. Çiçekleri güzel
kokuludur. Meyveleri kırmızımtıraktır. Yaprakçıkları ise, açık yeşildir.
Kabukları kullanılır.
Faydası : Zona tedavisinde faydalıdır.
dulavrat otu (pıtrak) : Bileşikgillerden; yol kenarlarında ve
seyrek koruluklarda yetişen bir bitkidir. 1-1,5 metre boyundadır. Kökü ve
yaprakları kullanılır.
Faydası : Yapraklarından yapılan ilaçlar, romatizma ve nikris ağrılarını
giderir. Mide iltihaplarını iyileştirir. Kökünden yapılan ilaçlar ise, deri
iltihapları ve egzamanın tedavisinde ve karaciğer hastalıklarında
kullanılır.
dut (morus) : Dutgillerden yapraklarıyla ipek böceği beslenen bir
ağaçtır. Meyveleri, Beyaz ve kara olur. Karadut ekşidir. Dutusaresi
çıkartılır. Hekimlikte şurubu, meyveleri, ve yaprakları kullanılır.
Faydası : Beyaz dut yaprakları idrar söktürür. Vücutta biriken suyu
boşaltır. Aç karnına yenen beyaz dut, Bağırsak solucanlarının düşürülmesini
sağlar. Mide ve bağırsakların düzenli çalışmasını sağlar.
Karadut şurubu pamukçuk hariç diğer ağız ve bademcik iltihaplarını giderir.
duvar sarmaşığı (ivy) : Sarmaşıkgiller familyasından; uzun ömürlü,
50 metre kadar boyunda, her zaman yapraklı, tırmanıcı bir bitkidir.
Yaprakları tüysüz ve serttir. Üst yüzeyleri koyu, alt yüzeyleri ise açık
yeşil renktedir. Meyvesi, siyahımsı mor renktedir. İçeriğinde "hederin"
vardır. Zehirlidir. Ev ilaçlarında kullanılmamalıdır.
Faydası : Kabızlığı giderir. Kusturur ve aybaşı kanı söktürür. Haricen
kullanılacak olursa, yaraları tedavi eder.
düğün çiçeği (girit lalesi) : Düğünçiçeğigillerden; 30-60 cm.
boyunda, uzun ömürlü bir bitkidir. Kökleri ipliksidir. Nisan - Haziran
aylarında çiçek açar. Zehirlidir. Yaprakları çok küçüktür ve üç parçalıdır.
Hekimlikte nadiren kullanılır.